Họ và tên học sinh : …………………………………. lớp ……… Trường ………………………………

PHẦN II : SÓNG CƠ HỌC – ÂM HỌC
MỘT SỐ THÍ DỤ ĐIỂN HÌNH :
Ví dụ 1: Sóng tại nguồn
, truyền đi trên một rợi dây dài với biên độ không đổi. Tại một điểm M cách nguồn
bước sóng ở thời điểm
chu kì có li độ là ( 2 cm .
Xác định biên độ của sóng .
Xác định li độ sóng tại N cách nguồn sóng
bước sóng ở thời điểm
chu kì
Hướng dẫn giải :
1/ Biên độ của sóng : “Nhớ điều này nha: dao động tại điểm M cách nguồn khoảng xM sẽ trể pha góc
so với dđ tại nguồn . Đến đây thì quá dễ rồi phải không nào?”
- Sóng ở M có dạng
; Với :
;
;
u = ( 2cm . Thế vào biểu thức sóng
cho kết quả biên độ sóng là :
cm
2/ Li độ sóng tại N : “Tương tự như ở M nha mấy em – dễ dàng viết được biểu thức uN phải không nào làm tiếp nha …”OK!
-
; Với :
cm ;
;
.
Thế vào biểu thức sóng
cho kết quả :
(cm) .
Kết quả :
cm

Ví dụ 2: Dây đàn hồi AB rất dài được căng ngang , đầu A dao động điều hòa với phương trình
(cm , s). Tốc độ truyền sóng trên dây là 0,1m/s. Xác định trên AB kể từ A hai vị trí liên tiếp dao động :
Cùng pha với A .
Ngược pha với A .
Có pha vuông góc với A .
Hướng dẫn :
Chu kì dao động của A :

Bước sóng :
.
Độ lệch pha giữa A và điểm M trên dây :

a/ M dao động cùng pha với A.
-
với k = 1 , 2 , . . . .
- Hai vị trí liên tiếp ứng với k = 1 và k = 2 => AM1 = 4cm , AM2 = 8cm .
b/ M dao động ngược pha với A.
-
với k’ = 0 , 1 , 2 , . . . .
- Hai vị trí liên tiếp ứng với k’ = 0 và k’ = 1 =>
,
.

c/ M dao động vuông pha với A.
-
với k’’ = 0 , 1 , 2 , . . . .
- Hai vị trí liên tiếp ứng với k’’ = 0 và k’’ = 1 =>
,
.

Ví dụ 3: Một sóng cơ lan truyền như sau : M ( O ( N , với tốc độ v = 20cm/s . Phương trình dao động của điểm O là :
. Coi biên độ của sóng không đổi .
a/ Cho biết hai điểm trên cùng phương truyền dao động lệch pha
gần nhau nhất thì cách nhau 5cm. Tần số của sóng có giá trị bằng bao nhiêu ?
b/ Viết phương trình sóng tại điểm M và điểm N ? Biết OM = ON = 50cm .
Hướng dẫn :
a/ - Áp dụng công thức độ lệch pha
. theo đề có
, d = 5cm =>
.
- Áp dụng công thức
.
b/ - Ta có :
với k = 2 =>

(

- Tương tự :
=>
.

Ví dụ 4: Lúc t = 0 đầu O của một rợi dây rất dài được kích thích cho dao động điều hòa với phương trình
(cm) , t tính bằng s. Dao động được truyền đi trên dây với biên độ không đổi với vận tốc v = 80 cm/s .
Tính bước sóng .
Viết biểu thức dao động của điểm M cách O một khoảng 24 cm .

Hướng dẫn giải :
1/ Bước sóng : “Ôi dễ quá ! Câu này không cần thầy chỉ phải không nào?”
Từ biểu thức u cho thấy
(rad/s) (
Hz .
Kết quả :
cm .
2/ Biểu thức dao động sóng tại M : “ Lại như ví dụ 1 …. để thầy chỉ thì quê quá …”
- Dao động tại M trể pha hơn dao động tại O một góc :
.
- Biểu thức dao động sóng tại M là :
(cm) . “Chú ý một chút về điều kiện thời gian nha mấy em !” : Vì sóng truyền từ O đến M mất thời gian
s , nên phương trình đầy đủ là :
(cm); với :
s . OK nhé !
Ví dụ 5: Một sóng cơ học được truyền từ O theo phương Oy với vận tốc v = 40 cm/s . Năng lượng sóng cơ bảo toàn khi truyền đi . Dao động tại tại O có phương trình
(m , s) .
1/ Viết phương trình dao động tại điểm M trên phương truyền sóng cách O một khoảng d .
2/ Xác định d để dao động tại M