DẠY BÀI TẬP VẬT LÍ PHỔ THÔNG THEO PHƯƠNG PHÁP “LAMAP” - MỘT PHƯƠNG PHÁP HIỆU QUẢ VỚI HÌNH THỨC THI TRẮC NGHIỆM.

Lê Thị Phượng - Chu Văn Biên
Khoa KHTN, Trường Đại học Hồng Đức, Thanh Hóa
307, Lê Lai, Phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa.

Tóm tắt: Từ năm 1996, các nhà khoa học Pháp đã đề xuất một chiến lược dạy học các môn khoa học tự nhiên viết tắt LAMAP. So với phương pháp dạy học truyền thống, dạy học theo phương pháp “LAMAP” có nhiều ưu điểm như phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Trong quá trình nghiên cứu và vận dụng chúng tôi còn phát hiện thấy với hình thức thi trắc nghiệm, dạy học theo phương pháp “LAMAP” giúp cho học sinh mở rộng sử hiểu biết, phương pháp tư duy linh hoạt hơn và nhạy cảm. Theo GS TS Đinh Quang Báo: “LAMAP có thể coi là sự quy trình hóa một cách logic phương pháp dạy học, dẫn dắt học sinh đi từ chưa biết đến biết. Giáo viên sẽ cho học sinh tiếp xúc với hiện tượng, sau đó giúp các em giải thích bằng cách tự mình tiến hành nghiên cứu qua thực nghiệm. Theo GS Jean Trần Thanh Vân: "Có thể học sinh sẽ được yêu cầu tiến hành đo đạc nhiều lần đối với cùng một hiện tượng. Qua đối chiếu kết quả các lần đo, các em sẽ nhận thấy rằng giữa các kết quả với nhau vẫn có sai số, dù nhỏ. Nhờ vậy, các em sẽ hình thành tư duy "không có cái gì là tuyệt đối", vì vậy các em sẽ trở nên thận trọng đối với từng lời nói, việc làm của mình sau này".
Mở đầu: Hình thức thi trắc nghiệm khách quan tuyển sinh đại học, đề thi có thể phủ kín phạm vi kiến thức của một môn học trong chương THPT. Vì vậy, không thể dạy “tủ” học “tủ” mà phải học toàn diện dạy kín chương trình. Để làm bài thi trắc nghiệm hiệu quả, thí sinh cần rèn luyện kỹ năng tư duy và khả năng vận dụng kiến thức bởi thi trắc nghiệm đòi hỏi thí sinh phải xử lý nhanh hơn khi làm bài trắc nghiệm để tiết kiệm thời gian. Trong quá trình giảng dạy chúng tôi nhận thấy, khi vận dụng phương pháp LAMAP dẫn dắc học sinh giải bài tập vật lí từ đơn giản đến phức tạp. Sau đó dẫn dắc học sinh phát hiện dấu hiệu bản chất của từng dạng toán cụ thể và đề xuất một “QUY TRÌNH GIẢI NHANH” của dạng toán đó. Qua đó, học sinh không chỉ nhớ lâu hiểu kĩ nội dung kiến thức mà còn có thể tự “sáng tạo ra các bài tập mới”.
Theo đề xuất của nhóm tác giả (1), tiến trình dạy học gồm 5 pha được sơ đồ hóa như hình bên.
Dựa theo tiến trình này, chúng tôi vận dụng để thiết kế hoạt động nhận thức cho các chuyên đề giải các dạng bài tập.
1. Thiết kế hoạt động nhận thức khi dạy học sinh tìm quãng đường đi của vật dao động điều hòa.
Pha 1: Chất điểm dao động điều hòa dọc theo trục Ox với li độ có dạng x = Acos((t + (). Tìm quãng đường mà vật đi được từ thời điểm t = t1 đến thời điểm t = t2.
Pha 2 : Bất kể vật xuất phát từ đâu, quãng đường vật đi sau nửa chu kì luôn luôn là 2A ? Nếu vật xuất phát từ vị trí cân bằng (x(t1) = 0) hoặc từ vị trí biên (x(t1) = ( A) thì quãng đường vật đi sau một phần tư chu kì là A? Trong khoảng thời gian (t (với 0 < (t < 0,5T), quãng đi được tối đa Smax và tối thiểu Smin? Độ lệch cực đại: (S = (Smax - Smin)/2 ( 0,4A?
Pha 3 : Quãng đường đi được ‘trung bình’:
. Quãng đường đi được thỏa mãn:
.
Pha 4: Căn cứ vào:

Pha 5: Tập hợp, cấu trúc kiến thức. Vận dụng giải các bài toán.
Một vật dao động điều hoà theo phương trình x = 1,25cos(2(t - (/12) (cm) (t đo bằng giây). Quãng đường vật đi được sau thời gian t = 2,5 s kể từ lúc bắt đầu dao động là
A. 7,9 cm.
B. 22,5 cm.
C. 7,5 cm.
D. 12,5 cm.



Một vật nhỏ dao động điều hòa dọc theo trục 0x (0 là vị trí cân bằng) có phương trình dao động x = 3.cos(3(t) (cm) (t tính bằng giây) thì đường mà vật đi được từ thời điểm ban đầu đến thời điểm 3 s là
A. 24 cm.
B. 54 cm.
C